Luis Pimentel, unha voz elegante e sinxela

Luis Pimentel, unha voz elegante e sinxela

Por Antonio Pardines

Unha das obras máis salientables de Luis Pimentel (Luis Benigno Vázquez Fernández-Pimentel, 1895-1958) é Barco sin luces, un poemario que Dámaso Alonso (Dámaso Alonso y Fernández de las Redondas, 1898-1990) prologou moito tempo antes de que os versos do lucense fosen publicados en 1960 —xa morto o poeta galego—. Ante a posibilidade de que quedasen inéditos, o madrileño recolleu o seu texto no libro Poetas españoles contemporáneos (1952). É doado comprender. Gustouse tanto que tiña medo a ver perdido o seu prefacio para ás rimas admiradas. Ese agarimo polo seu texto e o temor a que ficase mudo nun caixón, convenceuno de que era mellor ir por libre.

A composición de Pimentel, obra dunha «voz sinxela», tal como apuntou Alonso, tivo a súa primeira publicación en 1960 e que eu coñecín moito tempo despois, cando lin falar dela. Desta obra póstuma cabe pensar que é unha compañeira indispensable para Manuel Rivas, que fai dicir ao narrador de O último día de Terranova (2015) que sería un dos volumes que metería nun baúl que levaría consigo a un lugar onde vivir só entre libros. Pero a obra de Pimentel é máis ampla ca este poemario escrito en castelán; outra obra súa nesta lingua é Cunetas, cuxo título xa apunta cal é o tema.

Pimentel foi «un poeta que alcanzou unha calidade extraordinaria e unha elegancia equiparable á de Manuel Antonio, aínda sendo a súa poesía dun talante moi diferente», sinala Anxo Tarrío no seu amplio estudo sobre a Literatura Galega. En lingua galega, o lucense escribiu Triscos e Sombras do aire na herba, obra que na súa Historia da literatura Francisco Fernández del Riego considera a mellor do autor, de quen nos numera as «devocións líricas»: Teixeira de Pascoaes, Rilke, Francia James, Antonio Machado, Unamuno, Rosalía de Castro e Jorge Guillén.

Non é facer xustiza a Pimentel se digo que foi outro dos grandes impulsores e nomes propios da cultura galega do século XX, aínda que non asome nunha das Figuracións (3) escritas por Luis Seoane entre 1971 e 1977 —primeiro supoño que por ese tan seu pasar desapercibido e logo penso que por outros motivos (4)—. Pero é ben merecido ese posto entre outros que, como Castelao (Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, 1886-1950) ou García-Sabell (Domingo García-Sabell Rivas, 1909-2003), tamén estudaron Medicina na Universidade de Santiago de Compostela e comprenderon que non hai corpo creativo sen mente esperta.

Notas

(1) Anxo Tarrío Varela: Literatura Galega. Aportacións a unha Historia crítica. Edicións Xerais, Vigo, 1998 (Primeira edición, 1994).

(2) Francisco Fernández del Riego: Historia da literatura. Editorial Galaxia, Vigo, 1995.

A primeira versión do estudo de Fernández del Riego publicouse en 1951 en castelán, debido a política lingüística do momento. Vinte anos despois, aínda no franquismo, o autor ampliou o texto e publicouno en galego.

(3) Luis Seoane: Figuracións. Editorial La Voz de Galicia, A Coruña, 1994.

(4) Cabe sinalar que Castelao, quizais xunto a Rosalía o máis idolatrado dos escritores galegos, tampouco ten a súa figuración. É penso que nin o rianxeiro nin o lucense, nas antípodas populares do autor de Os dous de sempre, a teñen porque xa estaban mortos cando Seoane fixo os seus retratos literarios para o xornal La Voz de Galicia.

Imaxe de cabecera: Retrato histórico do poeta Luis Pimentel. Arquivo de Wikimedia Commons. En Dominio Público por antigüidade.