Fragmentos de nada: A puta que a pariu

Fragmentos de nada: A puta que a pariu

Por Antonio Pardines

Dende que o ser humano tomou conciencia de estar vivo tamén se nos revelou a certeza de ter que morrer. A morte chegou ao mesmo tempo que a vida e con ela veu o medo que intentamos afastar coa invención da superstición e do alén. E niso andamos dende entón, sempre temendo a puta da parca e a súa danza macabra. Esa que se deita con todos: reis, papas, arribistas, esteticistas, idiotas, burócratas, labregos, porqueiros, mendigos…, e cóbranos canto temos, indistintamente de se queremos ou non pagar. A súa natureza é insaciable e a nosa, finita. Intentamos borrala do noso maxín ollando cara a outro lado, aspirando á inmortalidade que agardamos achegue a ciencia —sen pensar que a consecución de tal utopía acabaría coa especie humana— ou aferrados ás crenzas e ás promesas relixiosas. Mais nada do que fagamos servirá, pois aí seguirá ata o noso fin. E despois?

Nunha entrevista concedida á revista Nosferatu, Rafael Azcona dicía que a súa morte non era problema seu, sería cousa doutros. E, en certa medida, o guionista rioxano non andaba errado, xa que a propia natureza da morte incapacita o falecido para sentir a morte —outra historia é a agonía—. Un ser vivo só pode experimentar, sendo testemuña, a morte dos outros. A súa estalle velada e nunca saberá dela.

Algúns ollamos a morte para darlle unha explicación, porque a lóxica que podamos darlle, aínda que sexa de cada quen e exclusiva para cada quen, afasta o medo, o terror que acarrexa a idea que facemos do descoñecido, mesmo da nada, que é a ausencia xa non de todo, senón de algo. Toda morte ten a súa cara biolóxica, que non presenta dúbidas, a social, que crea a ausencia para os vivos, e a persoal, da que non sei nin saberei. Só teño acceso ao seu reflexo, o que me chega das ausencias que anteceden á miña.

Nada sabemos dela, nin sequera quen a pariu ou se ela mesma foi a súa propia parturienta. Na súa Paseata arredor da morte (1) —obra que comezou a escribir anos antes da súa publicación en 1999—, Domingo García-Sabell anuncia ao inicio do ensaio que trata de arrodear a morte, «pois a morte é impenetrable. Está en nós e máis alá de nós. Posuímos en certo sentido a morte, pero ela posúenos a nós dun xeito absoluto». E non lle falta razón a este médico e humanista compostelán que foi presidente da Real Academia Galega e agora, del, só nos quedan as ideas que podamos facernos a partir da súa obra e das impresións que deixou nos que o trataron. Atina ao expresar que está en nós, xa que, dalgún xeito, nace con nós: a vida tráea consigo, é á que lle damos o rol de vilá do conto, é a nosa maior certeza xenética. Non hai trampa nin accidente, hai principio e fin de cada camiño. O que acontece durante o percorrido, no que os absolutos non teñen cabida e os erros son tan comúns como os atinos, é o tema que podemos tratar, acertar e fallar, pois o noso andar non deixa de ser unha aprendizaxe na que correxir o xa feito non nos é dado, tal como afirma Milan Kundera en A Insoportable levedade do ser. Entón, unha pregunta sería: para que camiñamos? E a resposta válida corresponde a cada quen.

Notas:

(1) Domingo García-Sabell: Paseata arredor da morte. Editorial Galaxia, Vigo, 1999 (edición Biblioteca 120 Galega, La Voz de Galicia, A Coruña, 2002)

Imaxe de cabeceira: fotografía do busto de García-Sabell, no parque da rúa compostelana que leva o seu nome. Tomada o 30 de agosto de 2026.